Voor een financiële instelling echt goed advies kan geven zal er eerst gezorgd moeten worden voor financieel inzicht en overzicht, gebaseerd op een gedetailleerd klantprofiel. Daarvoor zijn data nodig. En juist op dat gebied worden nu grote stappen gezet. Inmiddels kunnen we steeds meer data digitaal ophalen. Die kunnen we toepassen in tools en producten waarmee collectief en individueel betere beslissingen genomen kunnen worden. Robo advice past uitstekend in die aanpak. Maar dan moeten de financiële data wel zo volledig mogelijk zijn, en zo goed mogelijk worden geïnterpreteerd.

Echt volledig zijn de gegevens op dit moment nog niet. Van beleggingsrekeningen of pensioenproducten kunnen we bijvoorbeeld wel de huidige waarde opvragen, maar dat zegt nog niets over de mogelijke ontwikkeling van die waarde. Daarvoor is het nodig meer te weten van de assetallocatie en de kosten. Data kunnen dus vaak nog worden verrijkt. Ondanks die beperking kunnen we, met de data die op dit moment beschikbaar zijn, wel degelijk een financieel overzicht bieden dat beter is dan wat er in de markt voorhanden is, en ook een helder inzicht geven in de toekomstige ontwikkeling daarvan.

Publieke en persoonlijke data

De gegevens waarover het hier gaat zijn te verdelen in publieke en persoonlijke data. Met behulp van publieke data kunnen organisaties al snel een individueel klantprofiel opstellen waarin staat hoeveel werkgevers iemand heeft gehad, hoe groot daarmee de kans is op een pensioengat, of iemand kinderen heeft of niet, enzovoort. Bij het Nibud is daarnaast op te vragen wat de gemiddelde uitgaven zijn van iemands peer group.

Persoonlijke data die een klantprofiel verrijken kunnen alleen worden verzameld met toestemming van de betrokkene. Het gaat met name om informatie over de transacties op iemands rekeningen. Zulke data zijn nuttig om iemands budget op de korte termijn te optimaliseren. Wetgeving op dit gebied, PSD2, zorgt ervoor dat deze data van spaar- en betaalrekeningen digitaal beschikbaar komen. Een andere manier om persoonlijke data op te vragen is te rade te gaan bij de Belastingdienst, het UWV of het Pensioenregister. Met de gegevens die dat oplevert kan worden bepaald hoe iemands financiële plaatje er naar verwachting in de toekomst uitziet. Op basis van zulke inzichten kan worden nagedacht over verbeteringen en andere manieren om consumenten te begeleiden.

Op weg naar een holistisch advies

In de toekomst zal deze aanpak nog verder worden uitgebreid. De basis wordt nu gevormd door de inkomsten en uitgaven van het huishouden, ofwel wat de consument onderaan de streep maandelijks overhoudt. Om het inzicht en overzicht volledig te maken zouden ook alle inkomsten, uitgaven, bezittingen en schulden bij het gegeven inzicht moeten worden betrokken. Naarmate er meer data beschikbaar komen wordt het beeld vollediger en komen we dichter bij een veelomvattend robo advice. Tot die tijd zal er telkens moeten worden afgewogen hoe volledig de beschikbare informatie is en welk advies op basis daarvan gegeven kan worden. Om verder te komen zullen er nog een aantal stappen gezet moeten worden, waaronder aanpassingen in de wet- en regelgeving. PSD2 is alvast een aanzet in die richting.

Robo advice kan klanten ontzorgen

Momenteel lopen er pilots om meer data digitaal beschikbaar te krijgen. Die pilots geven nu al zicht op een aanzienlijke verbetering vergeleken met de huidige mogelijkheden. Naarmate de ontwikkelingen voortgaan zullen we steeds beter in staat zijn de klant door middel van robo advice echt te ontzorgen en nog beter te helpen bij het nemen van goede financiële beslissingen. Dat geldt nog sterker als er wordt ingezet op een omnichannel-aanpak waarbij robo advice wordt aangevuld met de mogelijkheid om telefonisch, persoonlijk, per mail of per chat contact te leggen met de financiële instelling. Met name banken nemen het voortouw bij het verzamelen van data; zij lopen voorop als het gaat om het ontwikkelen van een integraal financieel advies. Maar ook pensioenuitvoerders en andere partijen spelen op deze ontwikkeling in.