Inzicht in de regionale woonopgave en de investeringsruimte met een regionale doorrekening

Begin januari publiceerden Aedes en het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) de Handreiking Regionale verkenning opgaven en middelen. Deze handreiking biedt een helder stappenplan voor het gezamenlijk inzichtelijk maken van de volkshuisvestelijke opgaven en financiële middelen.

Ortec Finance past dit stappenplan al langere tijd in de praktijk toe. In verschillende regio’s ondersteunen wij woningcorporaties met een regioanalyse‑aanpak die aansluit bij de handreiking, maar ook is gericht op vergelijkbaarheid, minimale administratieve belasting, het voeren van het goede gesprek en bestuurlijk hanteerbare keuzes.

Hieronder lichten wij per stap toe hoe onze aanpak corporaties helpt om van analyse naar onderbouwde regionale afspraken te komen.

Stap 1 – Gezamenlijk de klokken gelijkzetten

Volgens de handreiking start een regionale verkenning met het vaststellen van doel, reikwijdte, proces, doorlooptijd en uitgangspunten.

Onze aanpak vertaalt dit direct naar een concreet en vergelijkbaar analyse‑kader. Samen met de corporaties in de regio bepalen wij het doel van de doorrekening, het gewenste detailniveau per thema en de uitgangspunten waardoor corporaties onderling vergelijkbaar worden. Wij maken expliciet welke definities, aannames en scenario’s worden gehanteerd en zorgen voor eenduidige vergelijkingsgrondslagen. Hierdoor ontstaat vanaf de start een gedeeld vertrekpunt en wordt discussie in latere fases voorkomen.

Wat levert het op?

• Een helder en gedragen analyse-kader.
• Vergelijkbaarheid tussen corporaties.
• Minder discussie achteraf over aannames en definities en daardoor een soepeler proces.

Stap 2 – Inzicht in investeringsruimte op basis van de instandhoudingsopgave

De handreiking benadrukt dat inzicht in investeringsruimte begint met een nulmeting van het bestaande bezit en de bijbehorende instandhoudingsopgave.

In onze aanpak maken wij hiervoor gebruik van bestaande financiële data en vastgoeddata uit de Ortec Finance SaaS‑omgevingen en rekenmodellen. Corporaties hoeven geen nieuwe datasets aan te leveren, maar geven akkoord op het gebruik van beschikbare informatie. Wij vergelijken uitgangspunten zoals huren, investeringskosten en instandhoudingsniveaus en bepalen de investeringsruimte per corporatie en op regionaal niveau, op basis van de Aw/WSW‑beoordelingsmethodiek. Dit levert snel, en met minimale tijdsinzet van de corporaties, een uniform en vergelijkbaar beeld op.

Wat levert het op?

• Inzicht in verschillen en overeenkomsten tussen corporaties. Deze resultaten zijn input voor verdere verdieping.
• Transparantie over wat financieel mogelijk is in de regio.
• Een realistisch vertrekpunt voor het koppelen van middelen aan opgaven.

Stap 3 – Vaststellen van regionale opgave volkshuisvestelijke opgave

Volgens de handreiking worden lokale opgaven in deze stap samengebracht tot één regionaal opgavenbeeld.

Onze aanpak. Wij ondersteunen corporaties bij het structureren en kwantificeren van deze opgaven, zodat ze analyseerbaar en onderling consistent zijn. Opgaven vanuit Woondeals, Nationale Prestatieafspraken en realisaties worden samengebracht in één integraal beeld. Daarbij kijken we niet alleen naar uitbreiding, maar ook nadrukkelijk naar instandhouding en verduurzaming. Zo ontstaat een gedeeld en feitelijk regionaal opgavenkader.

Vervolgens vergelijken we de opgave met de ambities van de corporaties zodat inzichtelijk wordt welke beleidsintensiveringen nodig zijn in de regio om te voldoen aan de regionale opgaven.

Wat levert het op?

• Eén gezamenlijk regionaal opgavenbeeld.
• Meer samenhang tussen lokale en regionale ambities.
• Inzicht in hoeverre de ambities van de corporaties voldoen aan de opgaven.

Stap 4 – Inzicht in financiële haalbaarheid van de volkshuisvestelijke opgave

De handreiking vraagt in deze stap om het confronteren van de opgaven met de beschikbare investeringsruimte.

In onze aanpak maken wij de beschikbare investeringsruimte per corporatie inzichtelijk en voor de totale regio. Vervolgens toetsen we of deze beschikbare investeringsruimte voldoende is voor de benodigde beleidsintensiveringen. Wij maken inzichtelijk waar tekorten of overschotten ontstaan en wat dit betekent per corporatie en voor de regio als geheel. Deze tekorten en overschotten drukken wij zowel uit in aantallen als in euro’s. In deze stap rekenen we ook eerder met elkaar geformuleerde scenario’s en het DuurzaamPrestatieModel door. Door effecten op de ratio’s uit het beoordelingskader, op de investeringsruimte, op het DuurzaamPrestatieModel en op de haalbaarheid van de volkshuisvestelijke opgave inzichtelijk te maken, ondersteunen wij het inhoudelijke en bestuurlijke gesprek over prioritering en haalbaarheid.

Wat levert het op?

• Inzicht in de mate waarin de volkshuisvestelijke opgave financieel haalbaar is.
• Inzicht in de individuele investeringsruimte per corporatie en de regionale investeringsruimte.
• Inzicht in effecten van scenario’s op het behalen van de opgaven.
• Onderbouwde input voor bestuurlijke besluitvorming.

Stap 5 – Verkennen van onderlinge solidariteit

Volgens de handreiking is solidariteit een essentieel onderdeel van regionale samenwerking.

Onze aanpak. Wij brengen mogelijke solidariteitsvarianten expliciet en kwantitatief in beeld. Denk aan herverdeling van opgaven, fasering of tijdelijke ondersteuning tussen corporaties. Door de effecten van deze scenario’s inzichtelijk te maken, ontstaat een feitelijke basis voor het gesprek over gezamenlijke verantwoordelijkheid en regionale keuzes.

Wat levert het op?

• Inzicht in de mogelijke vormen van solidariteit.
• Een beter onderbouwd regionaal gesprek.

Stap 6 – Van gezamenlijke ambitie naar uitvoering

De handreiking benadrukt het belang van het vastleggen van afspraken en het inrichten van monitoring en governance.

Onze aanpak. Aan het einde van onze analyse geven wij gericht advies over vervolgstappen en ondersteunen wij corporaties bij het voeren van gesprekken in de regio met gemeenten en andere stakeholders. Wij helpen bij het vertalen van inzichten naar uitvoerbare afspraken en bij het inrichten van monitoring, zodat de regio ook na de analyse kan blijven sturen. Denk hierbij ook de doorvertaling in de wensportefeuille en het portefeuilleplan van de individuele corporaties.

Wat levert het op?

• Heldere, onderbouwde regionale afspraken.
• Een stevige basis voor verdere samenwerking en uitvoering.

Met deze aanpak sluiten onze regionale doorrekeningen aan bij de handreiking van Aedes en VRO én krijgen corporaties concrete stuurinformatie, scenario’s en handelingsperspectief om gezamenlijk onderbouwde keuzes te maken voor de regionale woonopgave.

Lees meer over onze regioanalyse

Interesse in een regioanalyse?

Interesse in of meer weten over onze regioanalyse? Neem dan contact op met Maarten of Anneke via onderstaande contactgegevens.